ΣΟΦΙΑ ΣΥΜΕΩΝΙΔΟΥ • ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΟΣ & ΟΜΑΔΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Η μέθοδος
Η κάθε συνεδρία ψυχοδράματος κινείται μέσα σε τρεις ξεχωριστές φάσεις: προθέρμανση, δράση και μοίρασμα. Έχοντας εξασφαλίσει τους βασικούς κανόνες και περιορισμούς της εχεμύθειας και του σεβασμού ο “σκηνοθέτης” εφαρμόζει μια ποικιλία ασκήσεων και παιχνιδιών για να αναπτυχθεί η εμπιστοσύνη μέσα στην ομάδα και σταδιακά τα μέλη της ομάδας να γίνονται πιο αυθόρμητα. Η φάση αυτή της ομάδας είναι γνωστή και ως προθέρμανση.
Όταν η προθέρμανση επιτύχει το στόχο της, η διαδικασία εστιάζει στα μέλη της ομάδας και τις ανάγκες τους. Τα άτομα στην ομάδα και η ομάδα ως σύνολο θα καθορίσουν το βάθος της δουλειάς. Συνήθως κάποιος ζήτημα θα προκύψει, ή ένα μέλος θα παρουσιάσει ένα θέμα που επιθυμεί να εξερευνήσει. Το θέμα που επιλέγεται θα αποτελέσει το κυρίαρχο μέλημα της ομάδας. Ο θεραπευτής με τη βοήθεια της ομάδας, οδηγεί στη εξερεύνηση. Ο πρωταγωνιστής παρουσιάζει το πρόβλημα του μέσα από τη δραματοποίηση (αυτή δομείται με τη βοήθεια του σκηνοθέτη). Ποικίλες σκηνές σχετικά με το θέμα δραματοποιούνται με τον πρωταγωνιστή και με τους βοηθούς (μέλη της ομάδας) που παίρνουν διάφορους ρόλους. Μέλη της ομάδας, που δεν εμπλέκονται άμεσα στη δράση, τηρούν ενεργή συναισθαντική στάση κατά τη διάρκεια της εξερεύνησης του θέματος. Καθώς συμμετέχει όλη η ομάδα στη διερεύνηση του θέματος, μπορεί την ίδια στιγμή να λειτουργήσει σαν ηχώ του πρωταγωνιστή, με τις εμπειρίες του καθένα από τη ζωή του. Είναι δυνατόν να προσεγγιστεί το ζήτημα κάποιου άλλου μέλους της ομάδας παράλληλα με τον πρωταγωνιστή. Καθώς η ιστορία ενός μέλους ξεδιπλώνεται σε κάποιο στάδιο του ψυχοδράματος μέσα από τη δουλειά με κάποιο άλλο, το πρώτο νιώθει λιγότερο μόνο και μέσα από αυτή τη συσχέτιση μπορεί να διακινδυνεύσει να αναγνωρίσει, ίσως για πρώτη φορά, κάποιες από τις αδυναμίες του. Όταν το ταξίδι του πρωταγωνιστή ολοκληρωθεί, τα μέλη της ομάδας μοιράζονται όσα η “αντήχηση” της δικής του/της δουλειάς ξύπνησε σε αυτούς. Αυτό βοηθά τόσο τον πρωταγωνιστή όσο και το μέλος, ο πρωταγωνιστής νιώθει λιγότερο μόνος στο δίλημμα του και το μέλος έχει την ευκαιρία να επεξεργαστεί το δικό του υλικό.
Όταν οι συμμετέχοντες/ουσες μπορούν να αναγνωρίσουν τη συσχέτιση αυτή και αντιμετωπίσουν την πηγή του προβλήματος, τότε μπορούν να αποδεσμευτούν από το παρελθόν και είναι περισσότερο ελεύθεροι να αντιμετωπίσουν άμεσα και εύστοχα καταστάσεις του παρόντος καθώς αυτό είναι απαλλαγμένο από άλλα συναισθηματικά φορτία. Από τη στιγμή που το άτομο έχει “τακτοποιήσει” τις αντιδράσεις του με ιδανικό τρόπο, μπορεί να τροποποιήσει την αντίδραση του, έτσι ώστε να είναι πιο κατάλληλη και λειτουργική για τις παρούσες συνθήκες. Αυτή η τελευταία σκηνή στη συνεδρία του ψυχοδράματος ονομάζεται εξάσκηση ρόλου (role training).
Η σκηνή εξάσκηση ρόλου παρέχει μια δυνατότητα για νέες δοκιμές, με διαφορετικούς τρόπους, χωρίς το φόβο μήπως κάνει κάποιο λάθος ή μήπως οδηγήσει σε άσχημο αποτέλεσμα. Επίσης προσφέρει τη δυνατότητα στο άτομο να μάθει πώς να μετατρέπει το λάθος σε μια νέα προσπάθεια και να πειραματίζεται με διαφορετικούς ρόλους στο μέλλον.